ครูแห่งอนาคต : ก้าวข้ามความเป็นครูสู่ความเป็นโค้ช

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงมีพระราชกระแสเกี่ยวกับการปฏิรูปการศึกษาถึงองคมนตรีในปี2555 ว่า ให้ครูรักเด็ก เด็กรักครู  ให้ครูสอนเด็กให้มีน้ำใจต่อเพื่อน  ไม่ให้แข่งขันกัน แต่แข่งกับตัวเอง  และให้เด็กที่เก่งกว่าสอนเพื่อนที่ช้ากว่า ให้ครูจัดกิจกรรมให้นักเรียนทำร่วมกัน เพื่อให้เห็นคุณค่าของความสามัคคี

ครูจึงเป็นหัวใจของการศึกษา!!

เดิมทีโลกในยุคอะนาล็อก ครูคือผู้รู้ เป็นผู้ที่คอยสั่งและสอน ครูจึงเป็นศูนย์กลางของการเรียนการสอน  ครูจึงมีความสำคัญในโรงเรียนแต่ในยุคดิจิตอล  ความก้าวหน้าของเทคโนโลยี่สารสนเทศ การเข้าถึงข้อมูล ความรู้และเรื่องราวต่างๆ สามารถค้นคว้า  เรียนรู้ได้ด้วยตัวเอง  ด้วยโลกที่แคบลง ทำให้ครูอาจจะไม่ใช่ผู้รู้ของเด็กๆอีกต่อไป 

นี่คือความท้าทายของคุณครูในศตวรรษที่ 21  ท่ามกลางสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนไป ท่ามกลางแนวทางการปฏิรูปการศึกษาที่จะสร้างสภาพแวดล้อมและการจัดการศึกษาที่เหมาะสมกับนักเรียนในศตวรรษใหม่ ที่จะเติบโตอย่างผู้รู้รอบทั้งทักษะ องค์ความรู้ และรู้เท่าทันการเปลี่ยนแปลงของโลกและเทคโนโลยี่

กว่า 1 ปีที่ผ่านมาโครงการ Samsung  Smart  Learning  Center  โครงการเพื่อสังคมของบริษัท ไทยซัมซุง อิเลคโทรนิคส์ จำกัด ได้ริเริ่มพัฒนา ห้องเรียนแห่งอนาคต  โดยนำแนวคิดการพัฒนาทักษะในศตวรรษที่ 21 มาพัฒนา เพื่อให้เกิด ห้องเรียนต้นแบบแห่งอนาคตที่เหมาะสมและสอดรับกับบริบทโรงเรียนของประเทศไทย โดยมีครูเป็นหัวใจสำคัญในการพัฒนา

แนวคิดการศึกษาในศตวรรษที่ 21 ครูจะถอยตัวเองมาก้าวหนึ่ง สอนน้อยลงและเรียนรู้ร่วมไปกับเด็กมากขึ้น
แนวคิดการศึกษาในศตวรรษที่ 21 ครูจะถอยตัวเองมาก้าวหนึ่ง สอนน้อยลงและเรียนรู้ร่วมไปกับเด็กมากขึ้น

นายวาริท จรัณยานนท์ ผู้จัดการโครงการ Samsung Smart Learning Center กล่าวว่า โครงการนี้เทคโนโลยีเป็นส่วนประกอบที่เล็กมาก สิ่งที่สำคัญที่สุดเป็นเรื่องของสภาวะแวดล้อม ที่เอื้อต่อการเรียนรู้และศักยภาพของเด็ก ตัวเทคโนโลยีจะทำให้เรียนรู้ได้ทุกที่ทุกเวลา และเน้นการพัฒนาครู ทำยังไงให้ครูสอนน้อยและเรียนรู้ไปร่วมกันกับเด็ก

โครงการนี้เทคโนโลยีเป็นส่วนประกอบที่เล็กมาก สิ่งที่สำคัญที่สุดเป็นเรื่องของสภาวะแวดล้อม ที่เอื้อต่อการเรียนรู้ และศักยภาพของเด็ก ตัวเทคโนโลยีจะทำให้เรียนรู้ได้ทุกที่ทุกเวลา

วาริท จรัณยานนท์
ผู้จัดการโครงการ
Samsung Smart Learning Center

ครูต้นเรื่องกับห้องเรียนต้นแบบ

คุณครูเรณุมาศ ภักดีโต
คุณครูเรณุมาศ ภักดีโต

โมเดล Samsung Smart Learning จึงเป็นอีกตัวอย่างหนึ่งของกระบวนการเรียนรู้ใช่ว่าจะเกิดกับเด็กเท่านั้น แต่การเปลี่ยนที่ยิ่งใหญ่กว่าคือการฉุกคิดของครูที่นำไปสู่การ คลิ๊กในบทบาทของครูที่นำไปสู่การถอยครั้งสำคัญ จากครูมาสู่การโค้ช ตามแนวคิดจของโครงการ เรณุมาศ ภักดีโตคุณครูไอซีที  โรงเรียนบ้านเข็กน้อย จังหวัดเพชรบูรณ์ หนึ่งในครูต้นแบบ  เล่าถึงกระบวนการเรียนรู้จากโครงการนี้ว่า ที่ผ่านมาเราชอบมองว่าครูเป็นคนสั่งสอนความรู้ พอยุคสมัยมันเปลี่ยนไปครูต้องปรับตัว เพราะว่าโลกทุกวันนี้ความรู้มันเยอะ จนครูเองก็ตามไม่ทันเหมือนกัน  ในบางเรื่องที่เด็กมาถาม เราก็ไม่รู้ เราก็บอกเด็กว่าไม่รู้ เราก็บอกว่าเราไปหาคำตอบด้วยกัน ไม่ต้องไปกลัวเด็กไม่ศรัทธาครู หรือไม่มั่นใจว่าครูไม่รู้เรื่องนี้ เราก็บอกเด็กไปเลย  แต่ครูต้องปรับตัวมาเป็นโค้ช  นอกจากให้คำปรึกษาแนะนำแล้ว ต้องกระตุ้นให้เด็กเกิดการใฝ่รู้เรื่องนี้ขึ้นมาให้ได้ และครูต้องอำนวยความสะดวกให้เด็กด้วย

ใจสู่ใจครูรักเด็ก เด็กรักครู

คุณครูกัณจนา อักษรดิษฐ์
คุณครูกัณจณา อักษรดิษฐ์

ขณะที่คุณครู กัณจณา อักษรดิษฐ์ ครูต้นแบบในโครงการ Samsung Smart Learning Center จากโรงเรียนเทิงวิทยาคม กล่าวว่า โครงการฯนี้ เปลี่ยนกระบวนการเรียนการสอนของครูมาสู่การเป็น โค้ช  คำถามคือการสอน ถ้าเมื่อไหร่เราถามแล้วเด็กคิดต่อ นั่นคือการสอน  เราอาจจะไม่รู้เนื้อหาสาระทั้งหมด แต่เด็กได้สืบค้นข้อมูลเองทุกเรื่องออกมาแล้ว แล้วเราได้เป็นคนโค้ชให้  กระบวนการนี้สำคัญมากสำหรับเด็ก และตัวนี้หากเชื่อมโยงต่อไปเรื่อยๆ ก็จะติดเนื้อติดตัวเขาตลอดไป  และการเป็นครูคือการทุ่มเทให้กับเขา เราใช้ ใจสู่ใจกันมากกว่า เปิดพื้นที่ให้เขาไว้วางใจเรา ต้องมีเหตุและผลที่จะยอมรับกันและกัน  และครูรักเด็ก เด็กรักครู เรื่องนี้สำคัญมาก เวลาลงพื้นที่ ทำโครงงานกัน ครูกินอะไรเด็กกินนั่น เด็กนั่งพื้นครูนั่งพื้น  จากโครงการนี้เราไปกับเขาตลอดเวลา เป็นคนเอื้ออำนวยความสะดวกให้เขา  ใจเขาใจเราจะเกิดเองโดยธรรมชาติ ดังนั้นเมื่อมีการจัดการศึกษาที่เด็กมีส่วนร่วม (Active Learner) และเรียนรู้ด้วยตัวเองแล้ว  ครูก็ต้อง actively teach สอนอย่างกระตือรือร้น  เมื่อนักเรียนก็กระตือรือร้นด้วย   2 อย่างนี้มาเจอกันการศึกษาอย่างมีคุณภาพถึงจะเกิดขึ้นได้ 

การศึกษาที่มีคุณภาพที่ต้องใช้ใจต่อใจ ให้เด็กรักครูและครูรักเด็ก!!!

ตีพิมพ์ในคอลัมน์ ห้องเรียนแห่งอนาคต มติชนสุดสัปดาห์
ฉบับประจำวันที่ 10 – 16 ตุลาคม 2557 ฉบับที่ 1782